2 Haziran 2010 Çarşamba

Ölüm Bile Bir Sanat


Picasso’ya “sanat nedir?” diye sorduklarında “Sanat, ne değil ki!” cevabını yapıştırmıştı. Belki sanatın tam tanımlaması yapılamaz. Ya da her şeyden bir şeyler barındırır içinde. Tıpkı Japonya’daki iş güç anlayışında olduğu gibi. İyi, güzel, temiz yapılabilen her iş güç, her meslek Japonya’da sanattır. Japon kültüründe sanayi, beceri, hüner, yetkinlik ve marifet gibi kavramlar vardır ama sanat, güzel sanat, zanaat gibi ayrımlar Batı’da olduğu gibi keskin değildir.

Onlara göre sanat altlı üstlü raflara koyulan bir şey değildir. Yan yana dizilmiş bir bütündür. Batılı ülkelerde zanaat olarak adlandırılabilecek şey Japon kültüründe soylu, saygın bir yetkinliktir. Bonzai, çay töreni yapmak, bahçecilik, origami, havai fişek yapmak, hatta harakiri bile bir sanattır.

Japonya’nın en önemli tiyatro türlerinden biri olan Kabuki’de oyuncular hep erkek karakterlerden oluşurdu. Hatta kadınları bile erkekler oynardı. Bu bir gelenek halini almıştır. Dönemin ünlü erkek kabuki oyuncusu aynen şöyle demiştir: “Kadın rolünü benden daha iyi yapabilen kadın yoktur!”

Bu zihne göre, insanoğlunun yaptığı her iş, her şey, hatta harakiri bile sanat olabilir. Sanatın genel belirleyici ölçütü, kişinin ne yaptığı değil nasıl yaptığıdır.

Ünlü Kawabata, sanatçı dostu Akutagawa’nın intiharından sonra şöyle yazmış: “Ölümden büyük bir sanat olamayacağını söyleyip duruyordu. Onun sözünde ölmek yaşamaktı.”

Her canlı ölür, öldürülür. Yalnız insanoğludur ki bilerek, isteyerek öldürmek tutkusuyla öldürebilir. Kendisini ya da bir başkasını. Sanat öyleyse, olayın kendisi değil, hangi koşullar altında, nasıl, ne biçimde gerçekleştiğindendir. Sırf bu bakış açısı nedeniyle kimi Japonlar Mishima Yukio’nun canına kıymasını gönülden onaylarken yazar Kawabata’nın intiharını pek beğenmezler. Çünkü Kawabata gazla intihar etmiştir! Öyle hastalıklı bir bakış açısı ki, onlara göre Mishima’nın ölümü bir “sanat” olayı olmuş ama Kawabata’nınki güzel olmamıştır. :)

“Güzellik, insanların yaptığındandır. Ürün önemsizdir, bir kabuktur. Önemli olan davranış.."

Hiç yorum yok:

LinkWithin

Related Posts with Thumbnails